Blogs

Canvas of expression

Shima Beigi schreef een gedicht over haar persoonlijke, sociaal/emotionele ervaringen, o.a. gerelateerd aan begaafd-gevoeligheid. Ik deel het gedicht hier als voorbeeld van persoonlijke expressie van en omgang met beeldende, emotionele, intellectuele, sensorische prikkelbaarheid en als voorbeeld van complexiteit van betekenisgeving en intensiteit van beleving bij begaafd-gevoeligheid. 

Canvas of expression

What is this surreal social imaginary ?
What is this desire to use the other as a placeholder for the memory of the forgotten self 
What is this canvas of expression ?
What is this codependent false self fulfilling prophecy ?
What is this social life? 
What is this longing for ? 
Am I alone here ? 
Are you also scared ? 
I feel so many gazes trying to reduce me 
I feel so many wishes you and others have for me 
I feel the dominant force of a synthetic silence everywhere I go. 
I have a compass with me 
I know where I belong 
I feel your extension of who you want to be 
I feel your mirror 
I'm not you 
You are not me 
I know this to be true 
A question echoes in my mind ; 
Can I become real again or was I real all the time ? 
I see a slow motion proliferation of perfectly symmetrical purple pentagon crystals delicately breaking down in front of my mind's eye , All in a silence of a witnessing existence.

Taken by the fantasy of observation 
I hear something moving 
I look inside 
I see void 
I look deeper 
I see me 
I look closer 
I see you 
I take your hands 
I let you free 
I let them free. 
I feel me.

Shima Beigi

Zie voor meer informatie over Shima's werkzaamheden als onderzoekster en coach op het gebied van o.a. 'resilience' en 'sustainability': http://mindfulnessengineering.com/about/

Zachte paden & zelfonderzoek

Alice schreef associatief, herinneringsvol en emotioneel open. In het verlengde van de theorie van positieve desintegratie een persoonlijk-creatief voorbeeld van zelfbewustzijn en innerlijke, persoonlijke betekenisgeving, tekenend ook voor beeldende, intellectuele en emotionele prikkelbaarheid. De tekst plaats ik zoals Alice deze zelf op https://hoogbegaafdgroepen.wordpress.com/2016/11/08/zachte-paden/ gepubliceerd heeft:

"Ik besloot de proef op de som te nemen en iets te bloggen vanaf mijn mobiel, in bed, moe en vlak voor het slapen gaan, in de hoop dat ik daarmee verder tot mijn kern kon doordringen. Recentelijk zag ik bovendien een documentaire over de Kalkalpen en deze blijkt me wel degelijk geïnspireerd te hebben. Lees hier het resultaat:

Zachte paden

Warme herinneringen zijn mijn zachte paden. Ze lieten me ondervinden zonder voorwaarden, met een knisperende ondergrond, als lopen over mosbedden op blote voeten in schemerlicht.

Niemand keek over mijn schouder mee om mijn woorden, soms onuitgesproken, te wegen, verplaatsen of schrappen en me te berispen tot ik mijn stem verloor en alleen nog kon fluisteren.

Soms was ik alleen, soms hand in hand. Dan reisde ik en luisterde naar de inheemse klanken van de tropische tuin met koi in de vijvers, of zat ik met jou onder een overhangende boom in het park om de hoek terwijl de miezer alles fluisterend aanraakte. Overal mocht ik mijn talent voor anders zijn benutten en mijn gedachten in elkaar vlechten tot een stevige zachte basis.

Ik smacht ernaar om niet langer in helverlichte betonnen gangen opgesloten te zitten met geluiden als vervormde echo’s. Ik kaats heen en weer tussen hoop en desillusie. Mijn zinvol gewaande richting is verbrijzeld tegen de rotsen in de afgrond. Ik bleek vervangbaar en mijn ideeën gratis te bestelen. Basisloos kon ik nergens landen.

Ik probeer te landen in mijn vangnet van hervonden basisgedachten en van daaruit nieuwe zachte paden te banen."

 

Alice Is contentschrijver en oprichter (als een soort trailblazer) van een sociaal netwerk voor hoogbegaafden en werkend richting een stichting, organiseert bijeenkomsten voor hoogbegaafde volwassenen in en rondom Flevoland, focust zich op hoogbegaafde academici, bewust kindervrije hoogbegaafden, internationale hoogbegaafden, rouw en traumaverwerking bij hoogbegaafden, en verzamelt wetenschappelijke publicaties over hoogbegaafdheid. Bevindt zich op het moment van plaatsen in de wetenschappelijke wereld, maar wel in een andere discipline

Emotie, gevoelens en gedachten daarover: een reflectie-en-associatie oefening

B.  maakte een reflectie-en-associatie-oefening van en over drie (op eerste oog en beoordeling) duidelijk te onderscheiden emoties. In overleg plaats ik de eerder gemaakte oefening als blog. Ik deel de tekst hier vanwege de krachtige talige expessie, als voorbeeld van de veelzijdigheid van emoties en gevoelens, de hoogstpersoonlijke ervaring hiervan, de belangrijke rol van relatiegevoelens in dierbare contacten, de subjectieve betekenisgeving aan emoties en gevoelens, de zelfreflecties die emotioneel gestuwd worden en emotioneel van betekenis zijn, de mogelijk kwetsbare ervaring en expressie van zelfbewustzijn en de potentieel creatieve omgang met en creatief, gelaagd betekenis geven aan emotionele ervaringen. Daarnaast laat de gemaakte oefening ook verschillende prikkelbaarheden zien, o.a.: emotioneel, beeldend, intellectueel.

De associaties zijn tegelijkertijd persoonlijk, reflectief, onderzoekend als open-kwetsbaar. Via de oefening wordt onder andere verkend hoe emoties en gevoelens persoonlijk worden begrepen, gevoeld en betekenis gegeven. De intensiteit en complexiteit van beleving en betekenisgeving bij c.q. kenmerkend voor begaafd-gevoeligheid is zichtbaar in de reflecties en associaties. In termen van de theorie van positieve desintegratie is de gelaagdheid van persoonlijke ontwikkeling zichtbaar via het leesbare zelfbewustzijn, de relatiegevoelens, de openlijke bevraging van zichzelf, de waarneming van lichamelijke veranderingen en waarnemen van eigen denken en psychische ontwikkelprocessen, de herkenning van paradoxen, het samenkomen van cognities en emoties, de zelfkritische houding, de wens tot prioriteit en de twijfels. Innerlijke conflicten zijn leesbaar in de tekst, onzekerheid krijgt ruimte, en óók de wens tot zelfbegrip, de wil, naast de intellectuele bevraging en taligheid. 

Onderstaande tekst is (op de krabbels in de originele tekst na) volledig gebaseerd op de brontekst. Het is dus ook inherent aan de opzet van de oefening dat de tekst niet als een afgeronde blog wordt gepresenteerd. De oefening laat dus zelfonderzoek-in-ontwikkeling zien.

PANIEK

Vechten, vluchten of bevriezen en daarin keuzestress.

Alles maar dan ook alles is een kwestie van leven of dood en moet NU opgelost worden.

Arousal status door het dak en er is geen weg terug.

Volgens de paniek zelf is vluchten meestal de geprefereerde optie.

Koortsachtig denken en hoe dan ook willen handelen.

Onmogelijkheden.

Druk en gejaagdheid, spanning, tegenstrijdige tendensen in het lichaam. Veranderde waarneming.

Meest verschrikkelijke toestand maar tegelijk paradoxaal nog “prettig”, als extreme ervaring, spanning, compromisloze bereidheid, grenzeloosheid, en tegelijk het tegendeel daarvan, en het gevoel van leven of dood dat geen kleine, betekenisloze frustraties meer kent.

Streeft naar de climax, de verlossing, de oplossing, en heeft een ongekende motivatiekracht die zichzelf weliswaar ongekend in de knoop kan leggen ook. Maar kan als eerste en diepste overlevingsinstinct uiteindelijk ook iedere knoop doorhakken, ten goede of ten kwade.

VERDRIET (4 aug)

Verlies en zwakte.

Hoewel het verlies al geleden is en daarmee in de ratio de betekenis verloren heeft, blijft het voelbaar, zeurend en kwellend, tegen alle redelijkheid in zowel niet accepterend als geen verzet meer biedend.

De emotie van de ultieme zwakte. Tegelijk voor ieder sensibel mens verplicht bij het verlies van een belangrijke ander.

Kan met onvermijdelijkheid plotseling de wil overvallen en lam leggen, maar toch het gemakkelijkst als je ervoor openstaat.

Onder stress soms genadeloos en meedogenloos af te wijzen maar soms ook geen enkele weerstand ertegen.

Afwijzing van verdriet maakt schuld.

Het moet hoe dan ook ergens pijn doen.

EMOTIE VAN DE DOOD (ZOALS GEVOELD DOOR WIE NOG LEEFT)

Heeft zelf in alle zwakte en onschuld verborgen een uiterst gevaarlijke DOODSDRIFT.

Kent het leven als tranendal an ondraaglijkheid. Zwaar en zwart, verlammend en verstikkend.

Rationeel: tegendeel van nuttig en van alles wat ik wil.

Menselijk: Noodzakelijkheid.

Gevoel: Onvermijdelijkheid.

Sterk geassocieerd met mijn moeder, en zij is ook de liefde....

ENTHOUSIASME (4 aug)

Het ideaal dat al te vaak buiten bereik ligt. Wat ik graag voel maar lang niet altijd DURF te voelen of op te zoeken.

Als het er is, is het een “zegening”, een spontaan geluk, dat een stralende intensiteit kan hebben, en bijna even sterk maar met betere kwaliteit (tot creativiteit) kan motiveren t.o.v. Paniek.

Natuurverschijnselen als zon, regenboog, en prachtige landschappen, vlinders.

Canyoning riep dit ook op. Een waterval van prikkeling en verfrissing, in intens contact met de natuur, ja het leven zelf!

Ik heb echter ook verdriet over het (relatieve) gemis hiervan in mijn leven. (Gemis van enthousiasme associeert ook naar mijn vader! Terwijl enthousiasme zelf ook van mijn moeder uitstraalde)

Al lijkt het alsof ik het half-bewust zelf buiten houd, uit angst, want het zou niet verenigbaar zijn met volledige alertheid op gevaar, is ook een “naïeve” emotie, die opgaat in het eigen plezier, en zich gemakkelijk laat bedriegen & overvallen!

Kan bovendien afgunst oproepen of misplaatst gevonden worden, wat een gevaar op zich is!

PANIEK (6 aug)

Had ik niet toch beter woede gekozen? Die gevaarlijker en sterker is, en risico's neemt? Paniek wil alleen risico's vermijden, en wel ten koste van ALLES.

Toch vind ik het goed, dat zij tenminste iets WIL en dit ook nastreeft, in tegenstelling tot de zwakker pieker-angst.

Op dit moment vrij ver van deze emotie verwijderd – Verlang ik ernaar?

Niet bepaald en toch ook wel, ik ben er in zekere zin aan verslaafd misschien, die intensiteit van arousal, opgestuwd voelen en waarnemen en willen en niet willen waar al het andere voor moet wijken...

In mijn dromen met afstand de meest prevalente emotie. Door mijn hele leven heen.

Ik weet echter niet meer wat zij me nu werkelijk te zeggen heeft. Geeft signalen van levensbelang en van totale onzinnigheid ongedifferentieerd door elkaar. Dat ruïneert mijn inschattingsvermogen. Maar toch kan ik haar niet laten gaan, omdat zijn ook de bewaker is van het levensbelang!

VERDRIET (6 aug)

Opnieuw denk ik dat ik liever WOEDE  gekozen had hier.

Gaat koffie halen.

Dit is een emotie die ik reflexmatig vaker wil vermijden. Hoewel ik, als ik ze toelaat, toch merk dat dit beter en natuurlijker voelt.

Vermijding van verdriet maakt schuld (naar wie of wat het opgeroepen heeft). Erin blijven hangen ook (Naar mezelf en anderen die verwachten dat ik wat DOE in mijn leven, actief ben en/of zelfs plezier maak)

De wereld is oververzadigd van verdriet. Veel meer dan ik aankan. Ik wil het niet weten, het gaat echt boven mijn macht! En toch schijn ik het te moeten weten, wil ik mij niet afsluiten voor wereld en werkelijkheid. Ik weet niet wat ik ermee moet. Die overweldigende, weeïge zwakte, “Weltschmerz”, die laat toch al geen ruimte, vooral geen motivatie meer tot handelen om iets te verbeteren.

NEE. Motivatie toch wel degelijk. Maar tegelijk een blokkade op die motivatie, die zich zodoende langzaam en pijnlijk opbouwt. Maar dat is toch in de kern een ANDERE emotie die uit de zware zwarte rokken van het verdriet geboren kan worden....Die waar ik bovenaan om vroeg!....

ENTHOUSIASME (6 aug)

Misschien werkt het niet om ze in deze volgorde af te werken? Na die vorige ben ik hier helemaal niet meer voor in de stemming.

Ik moet de negatieve emoties eerst loslaten.

Hoewel een beetje angst of een beetje boosheid ook heel goed met enthousiasme door één deur kan. Die geven haar misschien zelf nog net dat beetje extra “pit”. Maar misschien moet ik toch wat beter leren om haar ook zó, zonder die extra scherpte, te waarderen, om haar herstellende en “broaden and build” capaciteiten?

Eh die ik weliswaar toch niet zonder angst schijn te kunnen benutten (die laatste)

Als personificatie zonder “stress” kantjes zie ik haar als een vrolijk huppelend meisje met bloemen in haar haren, die om zich heen ook bloemen laat bloeien, en omgeven wordt door vlinders...

Associeert sterk aan mijn moeder, die hierop lijkende beelden in haar kunst heeft, zowel in afbeeldingen van mij (!) als ook de “lenteprinses”, etc. En zij kan het ook zelf zijn! 

Maar van die gedachte word ik verdrietig...

Zou het daarom zijn, dat ik mijn enthousiasme gemakkelijker kan zoeken in sport, spanning en succes, dan zuiver maar breekbaar zoals mijn moeder?

 

 

Burn out en positieve desintegratie

"Wie gisteren nog gedreven, perfectionistisch en idealistisch was en vandaag een burn-out heeft, zou wel eens een crisis kunnen doormaken die Kazimierz Dabrowski ‘positieve desintegratie’ noemt. Nog nooit van gehoord? Inderdaad, de theorieën van deze Poolse psycholoog en psychiater uit vorige eeuw zijn totaal ondergewaardeerd en veel te weinig bekend. Alleen wie met hoogbegaafdheid worstelt, komt zijn stellingen wel eens tegen."

Chris van Camp schreef een blog over "Burn out als remedie tegen deze tijd" en verwijst daarin met waardering en broodnodige erkenning naar Dabrowski's visie op persoonlijke ontwikkeling. Voor de gehele tekst, klik op onderstaande url.

http://sociaal.net/column/burn-out-als-remedie-tegen-deze-tijd/

Specialisatiemodule theorie van positieve desintegratie

Vanaf 31 januari kun je bij Novilo de driedaagse specialisatiemodule over de theorie van positieve desintegratie volgen. Lotte van Lith verzorgt deze module.

"In deze specialisatiemodule onderzoeken we welke positieve, constructieve betekenis Dabrowski’s gedachtegoed heeft voor begrip van persoonlijke, emotionele ontwikkeling en begaafdheid. We onderzoeken welke rol innerlijke conflicten hierbij hebben, hanteren daarbij de theorie en vullen dit aan met praktijkvoorbeelden. Middels (actueel relevante) theoretische verdieping, creatieve voorbeelden, en oefeningen realiseren we verdiepend begrip van het proces van “positieve desintegratie”. “Groei middels conflict” wordt kritisch onderzocht, desintegraties en integraties van verschillende types en niveaus worden verkend. De mentale, emotionele ontwikkeling van de begaafde persoon, in interactie met zijn of haar omgeving, wordt veelzijdig en in de diepte onderzocht. Niet het elimineren van symptomen staat voorop in het begrip en behandeling van sociaal­emotionele uitdagingen inherent aan persoonlijke ontwikkeling, maar de mogelijkheden tot positieve groei die verbonden zijn aan de complexiteit en intensiteit inherent aan begaafdheid." 

Zie voor meer informatie over deze module de volgende link:

http://www.novilo.nl/assets/Studiegids-specialisatiemodule-Dabrowski-2016-2017.pdf

Voor meer informatie over Lotte van Lith, zie www.alotofcomplexity.com.

Een oud patroon als groeikans

Deze blog verscheen eerder op http://www.onesta.nl en is vanwege de mooi heldere, open kwetsbare én Dabrowskiaanse inhoud ook op deze website geplaatst. Meer over Mariëlle Stokdijk, de auteur, en haar activiteiten vind je onderaan deze blog. 

 

Oude patronen uit het gezinssysteem werden aangesproken vandaag. Een onschuldig startend telefoongesprek ontaardde in wederzijdse pijnlijke desillusies. Het vraagt grote helderheid van mijn waarnemende geest om niet mee te gaan in de direct ervaren emotionele vraag en om dicht bij mijn eigen waarde(n) te blijven.

Aan de ene kant is er de voelbare vraag om de pijnlijke emotie van de ander op de gebruikelijke manier op te lossen. Niet heel ingewikkeld voor me, dat heb ik immers een leven lang gedaan en daarmee wordt de angel uit de pijnlijke situatie van dit moment gehaald. Maar deze oplossing is niet duurzaam, want uiteindelijk ligt de oplossing niet in mijn handen. De emotie is immers van de ander en niet van mij.

Aan de andere kant is er de door de jaren van bewustzijn opgebouwde autonome zijnswijze die roept om bij mijzelf te blijven. Deze zijnswijze moet een beetje gebogen en verwrongen worden om de oude oplossing te kunnen bieden, de zijnswijze moet dus een beetje geweld worden aangedaan wanneer de gebruikelijke oude oplossing gevolgd wordt. En zij sputtert tegen.

Ik plaats het grofweg in het model van positieve desintegratie van Dabrowski dat ik van Lotte van Lith heb mogen leren. Een oud patroon in het systeem op level 1 speelt op in een laagje van mij. Ik ben zo bewust dat ik niet zomaar mee ga in de socialisatie en kom dus in een crisis op dit gebied terecht. Ik ken mijn eigen waarden op dit gebied, en wil de crisis daarom ontstijgen door volgens mijn eigen diepste waarden te handelen. Een ieder is verantwoordelijk voor zijn of haar eigen emoties en ik hoef daar niets mee. Maar… tijdens de crisis switch ik van stijl met als uitersten een puberachtige boze stijl van verzet tegen het zich voordoende conflict, tot een begripvolle meta-participant die in vrede haar eigen waarden kenbaar wil maken en met compassie de ruimte aan de ander wil geven zonder er in mee te gaan. Ook schuld en schaamte geven acte de présence; waarom werk ik nu niet gewoon een beetje mee en ben ik niet wat aardiger voor de ander? Ik switch en draai en woel door de kluwen van emoties en kan het geheel – vanuit andere laagjes binnen mij – ook af en toe nog van een afstand bekijken. De emoties laat ik stromen; de verscheurdheid, de boosheid, het verdriet, het verlies van een beeld van hoe die relatie is en de verwarring.

En al voelende en analyserende – met ook dank aan een liefdevol luisterend oor en het schrijven – ontstaat er helderheid.

Oude patronen zijn er, kunnen tot verwarrende momenten leiden en gaan weer voorbij. Zij zijn strenge leermeesters die in ieder persoonlijkheidslaagje weer een mogelijkheid tot persoonlijke groei kunnen bieden. De interne crisis is bezworen. Ik mag van mijzelf bij mijn innerlijke waarden blijven ook als de ander dat misschien niet heel fijn vindt.

Ik ontwikkelde zelfacceptatie in deze situatie en daarmee is er ook weer de acceptatie van de ander en van het oude patroon. Dit heeft als  gevolg dat ik nu zeker weet dat ik later weer met compassie bij de ander aanwezig zal kunnen zijn.

Pijnlijke groeimomenten zijn vaak zeer waardevol en eindigen bij een succesvol doorlopen groeitraject – altijd liefdevol.

Over Mariëlle

Na een enerverend leven in de sport, wetenschap en als organisatie-adviseur en interimmanager in de zorg sector, is Mariëlle sinds 10 jaar zeer bewust van het belang van het leven in balans. Dit dankzij het ontdekken van de kracht van liefde en meditatie. Zij is sportief, analytisch, krachtig, gevoelig en als mens en coach gefascineerd door persoonlijke groei voor iedereen. Via de retraites integreert zij haar opleidingen tot leraar lichamelijke opvoeding, atletiektrainer, sportmasseur en coach.

Complexiteit en intensiteit: radicale acceptatie van mooi zijn

Dit is een tekst die ik schreef als reactie op ervaringen die ik in mijn werk als coach voor begaafd-gevoelige volwassenen op heb gedaan, ervaringen die ik relateer aan mijn persoonlijke ontwikkeling en die ik voel als stimulans tot nieuwe activiteiten. De theorie van positieve desintegratie is een belangrijke maar niet enige inspiratiebron voor mij en voor de personen die ik via mijn werk ontmoet, een stimulans om complexiteit in betekenisgeving en intensiteit van beleving te (h)erkennen, beantwoorden, onderzoeken en waarderen. Om deze reden deel ik de blog ook hier. 

Lotte

 

Er moet iets van mijn hart, en wie de ruimte heeft om al luisterend te lezen dank ik bij voorbaat.

Een aantal jaren werk ik als coach voor begaafd-gevoelige volwassenen. Ik heb over de jaren heen zoveel geweldige persoonlijkheden ontmoet. Dit is voor míj een ongelooflijke sociale voedingsbron geweest en ik heb mij tegelijkertijd kunnen uiten in een setting en op een wijze die mij goed ligt: sociaal, ontwikkelgericht en creatief. Geweldig! Na vele jaren van “extreem onzeker en extreem zelfstandig zijn” waarin ik min of meer alles wat er om mij heen gebeurde “verinnerlijkte” (ik citeer mijn vader, die een gave heeft voor treffende, scherpzinnige formuleringen), inclusief de conflicten, fricties, twijfels, negatieve emoties en afwezigheid van mijn omgeving, heb ik mij de afgelopen jaren op een van de meest dankbare manieren mogelijk weten te ontwikkelen tot een vreugdevol en binnen mijn standaarden (ha ;-)!) succesvol ondernemer. En, iets meer dan iets belangrijker dan dát, ik heb me ontwikkeld tot een liefdevol persoon, zichtbaar in samenwerking met een omgeving waarin ik mij gespiegeld zie en voel, emotioneel en intellectueel gevoed voel, waarin ik betekenis vind in wat ik onderneem en waarin ik basaal weet hoe, waarom ik waarvoor en voor wie bij kan dragen aan “de ontwikkeling” die mij sinds heugenis zo lief is.

De idealist in mij is ‘in vivo’. De verslagen nihilist laat zich soms via ironie herkennen, met enige regelmaat is de nihilist hoorbaar in momenten vol waarachtig verdriet en heel af en toe schreeuwt hij omslachtig om aandacht middels een dag protest onder een deken.

De nihilist viert echter ook hoogtij: ik voel nu namelijk dat ik om het even wat dan ook een mooi persoon ben en dat het inderdaad zó simpel is.

Basaal streef ik vermindering van erkend lijden na (nou, nou! roept de innerlijke criticus), en loop ik warm voor intensivering van vreugde, creativiteit en liefde (niks tegenin te brengen).
Ik leef dit, dat voel ik én ik maak fouten.

Dat dit mooi is, wie ik ben en wat ik doe, stond mij niet altijd zo helder voor de geest als de afgelopen tijden. Mijn werk heeft daaraan bijgedragen. Alle liefdevolle mensen die ik heb leren kennen, hebben daaraan bijgedragen.

Ik heb er ook aan bijgedragen, door er simpelweg te zíjn, blijkt nu.

Als ik schrijf dat ik mij ontwikkeld heb tot een liefdevol persoon, herinner ik mij dat ik gevoelsmatig altijd schuldig was ergens aan. Aan leven.

Schuldig aan “te veel”, “te intens”, “te ingewikkeld”, “te zelfstandig”, “te spontaan”, “te lui”, “te eigenzinnig”, “te betweterig”, “te dik”, “te gecontroleerd”, “te egoïstisch”. Te, te, te. “Noem mij maar Lot want té ben ik toch al”, concludeerde ik in mijn puberteit.
Ik voelde mij chronisch op visite in andermans leven, ik voelde mij een last zoals ik was. Deze ervaring hangt met een persoonlijke ontwikkelingsgeschiedenis samen, en een daar ook mee samenhangende sensitiviteit. Dat haalt echter niet weg dat ik niet schuldig kán zijn aan wie ik ben en hoe ik zo geworden ben. Of, zoals mijn vader laatst eens zei, “je bent niet zelf de oorzaak van je persoonlijke geschiedenis”. Hij sprak bemoedigend dat ook ik het wel eens word met mijn geheugen én mijn geweten (en de harmoniezoeker in mij streeft toch tenminste volledige consensus na ;-)).
Op deze momenten ben ik hem dankbaar voor zijn trefzekere reacties, vroeger zou ik mij op die momenten echter schuldig voelen “omdat ik blijkbaar extra aandacht nodig had”.

En nu komt de reeds vergeven crux:

Ook vóór dat ik zo bewust ervoer bij te dragen aan een groter geheel, zoals nu via mijn werk, en mij zo verbonden voel met dit grotere geheel, dat ik zo intens verinnerlijkte tot bittere zelfafwijzing aan toe, was ik een liefdevol persoon.

Wijsheid schuilt in ervaring, en de ervaring leert mij nu dat ik altijd al een liefdevol persoon was en dat ik niet schuldig ben aan mooi zijn. Ik kan nooit zelf schuldig zijn geweest aan mooi zijn.
Oftewel: ook voor de ontwikkeling tot het punt waar ik nu sta was ik goed, mooi, lief, fijn zoals ik was. De prestaties die ik in dit leven tot nu toe heb geleverd, zijn geen compensatie voor een chronisch te kort schieten. Mooi zijn was ik bij geboorte, begrijp en voel ik na de nodige ontwikkeling. Dat is de ironie.

Terug naar mijn werk en wat ik daarin ervaar en wil delen:

Mijn groei in mijn werk is samengegaan met een toename van contact met personen die een beduidend unieke, eigen emotionele, motivationele en cognitieve intensiteit kennen. Ik werk samen met complex denkende, veelzijdige voelende, diepe, diepe wil-hebbende personen.

Tussen de begaafde personen die ik ontmoet bestaan eindeloos veel verschillen. Van een afstand bekeken kan ik overeenkomsten tussen deze verschillen waarnemen, en ontstaan er subgroepen binnen ‘mijn’ doelgroep.

Zo is er een subgroep die ik ‘slechts’ kan duiden met termen als “intensiteit en complexiteit”. Personen die zoveel vragen stellen bij de term “begaafdheid” dat de term een uitgemolken sociale betekenis krijgt en per direct toe is aan persoonlijke herformulering en individuele, idiosyncratische, toegepaste innovatie.
Deze groep is altijd en overal intens op zoek naar het waarom, hoe, wanneer, wat, met wie, waartoe, want, welke, waar. Bij álles wat zij doen hebben ze eindeloos veel vragen te stellen. Bij elke onderneming ontwortelt een toestroom van twijfels. Een extreem diepe doorwerking kenmerkt hun gedachtewereld, een relatief kleine prikkel leidt tot een explosie aan gedachten, een wereld daadwerkelijk vol van gevaren en bedreigend rijk aan mogelijkheid.

Zij delen met mij een ervaren geïmplodeerde wil, een verlamming van motivaties die tot op spierniveau voelbaar is. Ze bevragen van alles wat zij bewust tegenkomen de essentie, het bestaan en de ontwikkeling.

Deze personen laten zien dat emoties een creatief proces zijn, kunnen schakelen als schaakmeesters, en raken hierdoor niet zelden over hun toeren van prikkels die anderen negeren, niet opmerken, niet waarderen of respecteren. Het zijn personen die overal betekenis in kunnen zien, en niet zelden vastlopen in de vraag wáár ze dat in wíllen zien. Deze personen denken tot waar ze voelen en voelen tot waar ze denken en tegen het leven, dat ze zo intens willen en zijn, zeggen ze keihard, knetter hoorbaar JA en met evenveel intensiteit en doortastendheid MAAR.

Déze intensiteit en complexiteit is moeilijk voor te stellen, tenzij je in superlatieven of vaag omschreven abstracties spreekt. “Intensiteit en complexiteit” zijn abstracties, eerder nog fysisch van herkenbare betekenis: ze spreken veel mensen, denk ik, niet aan op “sociaal-psychologisch” niveau, het zijn geen herkenbare labels, als in ‘sociale rollen’ verwoord in behandeltermen. “Intensiteit en complexiteit” zijn geen tot interventie leidende termen. Vooralsnog.
Toch zie ik het als essentiële termen, die samen zowel de fysiek-emotionele dimensie als de cognitief-intellectuele kenmerken betrekken, waarnaast ook de sociale kwalificaties, de relatieve en in samenhang met de omgeving bestaande kwaliteiten, in zekere zin geborgd zijn (een intense en complexe benadering van “je bent te gevoelig” of “maak het jezelf nu toch niet zo moeilijk” tot aan “wat een gedoe”).

Iemand die heel veel verbanden legt, divergerend denkt, extreem logisch nadenkt, letters in kleuren ziet en muziek in gevoelstermen denkt, personen die voedsel beminnen, rechtvaardigheid als hoogste goed zien, die ontwapenend intens genieten van een blik van een onbekende, personen die dichtklappen van een uitgebleven reactie, iemand die floreert in onzekerheid, personen die altijd en overal een afhankelijkheid in zien…

Deze personen hebben baat bij een diepe, diepe, radicale acceptatie van wat ze zijn. Mooi, sociaal, intelligent, creatief, lief. Mooie personen.

De wereld heeft baat bij mooie mensen. Mooie mensen die simpelweg mooi zijn.

Dit zijn namelijk personen die dermate veel vragen stellen dat het bestaan zelf betwijfeld wordt. Alles wat voor anderen klaarblijkelijk logisch, aanneembaar, niet “in frage” is…dát is voor hen een allergrootste bron van onzekerheid. Deze personen, die zo immens productief, overtuigd en enthousiast kunnen zijn dat er een nieuwe rekenmaat voor menskracht voor bedacht zou moeten worden…zíj lopen risico het bestaan, hun bestaan, hun waarde, hun zijn, zo intens diep te betwijfelen dat ze existentieel vast lopen. De extreme ervaringen van anders-zijn, het altijd ook weer ánders kunnen zien en begrijpen van wat voor anderen zo evident eenduidend is, de sociaal gemiste aansluiting en de altijd doemende onzekerheid…deze vragen om radicale accepatie van een “positieve zijnsovertuiging” (zoals míjn coach dit mooi treffend verwoordt).

Deze groep is dermate sterk in het waarnemen van alle mogelijke mitsen en maren dat deze groep dés te meer baat heeft bij het waarnemen, invoelen, omarmen en positief voeden van wat radicaal waar is.

Namelijk dat ze er mogen zijn zoals ze zijn en dat is MOOI, en dat ze daarin kunnen floreren en dit, deze basale waarheid voor wáár kunnen gaan zien en zichzelf als zodanig uiten, in de complexe en extreem intense overtuiging dat ze mooi geboren zijn en altijd mooi zullen blijven en dat er niks anders op zit dan radicaal te accepteren dat zij ten diepste, tot in de meest complexe uithoeken van hun innerlijk bestaan óók mooi zijn.

Voor hen doemt cynisme, nihilisme, voor hen is het risico van dichtklappen en imploderen, van uit de school klappen en zich tot zelfhaat aan toe schamen, levensgroot, zoals het bestaan dat ís. Zij hebben het nodig om zichzelf tot in de kern lief te hebben, zoals zij alles tot de kern willen bevragen, weten, ontwortelen, herkennen en erkennen.

Noem het een geloofsovertuiging die je de ruimte biedt om overal aan te twijfelen, mét behoud van basale zelfzorgzaamheid: de overtuiging dat je mooi bent zoals je bent, ook als je zijn in zoveel kleuren, geuren, gedachten, gevoelens, momenten, sensaties, twijfels, missers, mislukkingen, en verliezen komt die het leven zo complex en intens als het is, rijk is.

Diabolische dialoog

R. schreef een hoogstpersoonlijk stuk over depressie, over en in gesprek met zíjn depressie. 

'Ik haat je! Uit de grond van mijn hart wil ik je toebijten dat je me na al die tijd eindelijk verlaat! Maar we weten allebei dat dit nooit gaat gebeuren. En om eerlijk te zijn, ben je ook zo'n wezenlijk onderdeel geworden van wie ik ben, dat ik niet zonder je zou kunnen bestaan. Dus omarm ik je en hoop ik dat we op een symbiotische manier onze weg kunnen vervolgen.

Je hebt me dan wel vaak voor hete vuren gesteld, maar je hebt me ook geleerd om te vechten. Te vechten tegen jou, maar steeds meer ook met jou. Nu ik je accepteer als onderdeel van mezelf zie ik in dat ik je ook heel dankbaar moet zijn voor alle creativiteit die je me schenkt en de onweerstaanbare en onuitputtelijke wil om te groeien.
Van die groei ben jij de grootste motor. Helaas zo groot, dat we beiden geen stilstand meer verdragen. Dat het dagelijks op de rem trappen onze energiebalans verstoort: ik loop leeg en jij laadt bij. De precaire balans blijft een lastig punt.

Strikt genomen weet ik dat er geen reden is dat jij in mijn leven bent. Ik heb namelijk niets om depressief over te zijn. Gelukkig getrouwd, twee kinderen, een goed stel hersens en een sterke fysiek. Dat maakt het ook zo lastig. Niemand kan je namelijk zien. Hoe je me van binnen bij tijd en wijle zo ontzettend opvult dat al het mooie en goede plaats moet maken voor de uitdijende leegte van jouw groei in mijn geest. Omdat je onzichtbaar bent, is er veel onbegrip. Zelfs ikzelf begrijp onze aanhoudende band niet zo goed. Ik dacht je al een paar keer definitief verslagen te hebben, voordat ik me realiseerde dat niet elk veelkoppig monster geslacht moet worden. Ook zij moeten soms geknuffeld en gekoesterd worden, omdat ze nu eenmaal een plek op deze wereld hebben. Ik prijs me gelukkig dat ik in staat ben om jou te mogen knuffelen, om je te koesteren als míjn depressie. Op die manier ben je tenminste geen bedreiging voor anderen. Kom hier depressie, laat me je omarmen. Maar wil je me soms alsjeblieft iets meer rust gunnen? Een paar maandjes niet groeien is toch ook niet erg?'

#Onderwijs2032: Wat moeten kinderen leren op school zodat ze klaar zijn voor hun toekomst?

In 2014 beschreef Maarten Wubben zijn (wat mij betreft tijdloze) visie op de rol van onderwijs binnen de voorbereiding op deelname aan de samenleving in 2032. Onderstaand artikel schreef Maarten in reactie op de discussie die destijds door staatssecretaris Sander Dekker werd ingeluid. Maarten betrekt in zijn reflecties op overtuigde en overtuigende wijze concepten uit Dabrowski's theorie over persoonlijkheidsontwikkeling. We delen deze reflecties daarom graag op deze blog!

 

#Onderwijs2032: Wat moeten kinderen leren op school zodat ze klaar zijn voor hun toekomst?

 

Denk eens aan je eigen carrière, nu of in de toekomst. Hoeveel tijd die je op school hebt besteed is hiervoor echt van direct belang geweest of zal dit zijn? Stel dat je alle kennis en vaardigheden die je op school hebt opgedaan en die relevant zijn voor je carrière plotsklaps zou vergeten, maar je huidige denkniveau, zelfkennis en sociaal-emotionele ontwikkeling zou behouden. Hoe lang zou je dan volledig toegewijd en gemotiveerd moeten studeren om die kennis en vaardigheden weer op te doen? Een aantal maanden? Een paar jaar? 

Denk nu eens aan hoeveel tijd je op je werk liever productiever had willen besteden. Bijvoorbeeld als gevolg van arbeidsconflicten, misverstanden, irritaties, afleidingen, stress, besluiteloosheid en uitstelgedrag. Hoe verhoudt deze tijd zich tot de minimaal benodigde tijd die het opdoen van kennis en vaardigheid zou vereisen? 

Kennis en vaardigheden zijn als software. We kunnen kennis en vaardigheden ‘installeren’ (aanleren), ‘verwijderen’ (vergeten), en ‘herinstalleren’ (opnieuw aanleren). Daar kunnen we vrij flexibel in zijn. Belangrijker is dat ons besturingssysteem deugt, zodat we gemotiveerd en geïnspireerd zijn om optimaal te leren. Met een goed besturingssysteem halen we alles uit onze aangeboren ‘hardware’, waardoor we niet alleen meer software kunnen installeren, maar ook betere software. De installatie zelf gaat ook sneller en soepeler. Onderwijs zou dan ook op de eerste plaats ons ‘besturingssysteem’ moeten verbeteren en pas op de tweede plaats onze ‘software’.

Deze computermetafoor gaat natuurlijk niet helemaal op. Zo willen we waarschijnlijk een besturingssysteem dat onze hardware weliswaar volledig benut, maar niet voor allerlei malafide doeleinden. De term ‘persoonlijkheidsontwikkeling’ is daarom handiger dan ‘besturingssysteem’. Voor ‘Persoonlijkheid’ zou ik dan de definitie van de humanistische psycholoog en psychiater Kazimierz Dąbrowski willen gebruiken: “een zelfbepaald, zelfbekrachtigd, van zichzelf bewust, geïntegreerd geheel van de meest essentiële, positieve, menselijke kwaliteiten”1.  

Hoe zou onderwijs eruit zien waarin specifiek dit soort persoonlijkheidsontwikkeling centraal staat? 

Ten eerste zouden de autonomie en authenticiteit van kinderen maximaal gestimuleerd worden. Al vanaf hun geboorte zijn kinderen weergaloos leergierig en leren zij dan ook zonder weerga. Leren lopen, leren waarnemen, praten en luisteren, en zelfs zich leren hechten aan anderen, de eigen emoties leren kennen en een zelfbeeld te ontwikkelen—dit alles gebeurt autonoom, zonder een van boven opgelegd leerplan, en authentiek, met aanzienlijke individuele verschillen tussen kinderen als het gaat om wat geleerd wordt, wanneer en hoe.  

Natuurlijk is dit enorm succesvolle leren ook deels toe te schrijven aan een unieke levensperiode. Maar het punt is dit: Vanaf de geboorte is de motivatie om te leren intrinsiek—volledig afkomstig uit het kind zelf. Het is weinig verrassend dat zulke intrinsieke motivatie ook tot de beste leerresultaten blijkt te leiden2. Daarom moeten scholen het leerplan ook zoveel mogelijk op basis van de unieke, intrinsieke motivatie van het kind bepalen. 

Inderdaad zal dit betekenen dat sommige kinderen al op hun vijfde leren schrijven en anderen pas op hun achtste. En dat sommige kinderen zich al vroeg specialiseren in bepaalde vaardigheden zoals programmeren, tekenen of natuurwetenschappen terwijl andere kinderen zich hier nauwelijks op richten. Maar gestandaardiseerde leerstof en klassen die zijn gesorteerd op leeftijd zijn dan ook geenszins absoluut noodzakelijk voor goed onderwijs.

Ten tweede zou onderwijs waarin persoonlijkheidsontwikkeling centraal staat doordrenkt zijn van een beter begrip van welke krachten precies persoonlijkheidsontwikkeling drijven. Hier suggereert Kazimierz Dąbrowski, breed gesteund door de academische onderwijsliteratuur op dit gebied3, dat de potentie tot persoonlijkheidsontwikkeling zich in kinderen vooral manifesteert via zogenaamde ‘overprikkelbaarheden’— een sterk verhoogde responsiviteit van het centrale zenuwstelsel op stimuli als gevolg van dunnere zenuwen, gevoeligere uiteinden en snellere synapsen4,5. Zo kan overprikkelbaarheid zich intellectueel uiten in een onverzadigbare leerhonger die echter voorbijgaat aan de reikwijdte van de lesstof, of psychomotorisch in een excessieve drive en energie die echter stilzitten in de klas onmogelijk maakt. Zo zijn er meerdere overprikkelbaarheden die, indien miskend, tot onderpresteren kunnen leiden, maar indien adequaat gestimuleerd juist persoonlijkheidsontwikkeling kunnen versnellen. Het is dan ook een cruciale taak voor scholen om leerlingen te helpen hun eigen overprikkelbaarheden constructief te hanteren voor hun toekomst.  

Je zou je natuurlijk af kunnen vragen hoe onderwijs eruit ziet wanneer overprikkelbaarheden en zelfs intrinsieke motivatie niet aanwezig zijn, en of zij altijd de juiste koers aangeven. Hier is absoluut een belangrijke rol weggelegd voor leerkrachten en ouders. Maar wellicht is er ook een heel gegronde reden voor een gebrek aan intrinsieke motivatie in een kind. Wanneer een kind uit een gebroken gezin komt en daardoor worstelt met hechtingsproblemen, lijkt het niet zo vreemd dat zo’n kind niet intrinsiek gemotiveerd is om, zeg, Franse woordjes te leren. In dat geval is een kind eerder gebaat bij coaching van een mentor die wel een veilige hechtingsomgeving kan verschaffen. Wanneer onderwijs op die manier voorbereidt op het leven, zal een kind uiteindelijk ook op de arbeidsmarkt zelfredzamer zijn.

Hoe de wereld er in 2032 ook uit zal blijken te zien, een kind dat tot een Persoonlijkheid is uitgegroeid zal die toekomst autonoom, authentiek, veerkrachtig, vindingrijk, bezield en efficiënt tegemoet gaan. Wanneer extra vaardigheden en kennis in een bepaalde situatie nodig blijken, zal het leren hiervan voor zo iemand slechts een bescheiden obstakel zijn. Laat daarom de intrinsieke motivatie van het kind de toekomst creëren, in plaats van dat een ijdele voorspelling van de toekomst het kind creëert. 

 

Dr. Maarten Wubben (1983) is opgeleid als sociaal psycholoog en werkt als freelance schrijver, psycholoog, en docent. 

 

Referentielijst

 

1 Dąbrowski, K. (1967). Personality-shaping through positive disintegration. Boston: Little, Brown, p. 5.

2 Deci, E. L., Vallerand, R. J., Pelletier, L. G., & Ryan, R. M. (1991). Motivation and education: The self-determination 

           perspective. Educational Psychologist, 26, 325-346.

3 Mendaglio, S. & Tillier, W. (2006). Dabrowski’s theory of positive disintegration and giftedness: overexcitability research           

       findings. Journal of the Education of the Gifted, 30, 68-87.

4 Kooijman-van Thiel, M. B. G. M. (red.). (2008). Hoogbegaafd. Dat zie je zó! Over zelfbeeld en imago van hoogbegaafden.         

                 Ede, Nederland: OYA.

5 Mendaglio, S. (2008). Dabrowski’s theory of positive disintegration: A personality theory for the 21st century. In: Mendaglio, S. (red.), Dabrowski’s theory of positive disintegration, Scottsdale, AZ: Great Potential Press, hfdst. 2.

@SanderDekker Intrinsieke motivatie en Persoonlijkheid eerst, dan volgen kennis en vaardigheid vanzelf goo.gl/KtUFzQ #onderwijs2032

 

Gedicht

Op deze blog plaatsen we met enige regelmaat creatief schrijfwerk, indirect of direct ‘vol van en met’ reflectie en persoonlijke ontwikkelingsprocessen, zoals deze ook in de theorie van positieve desintegratie beschreven worden. Marieke Vissers schreef onderstaand gedicht en dat vond ik een trefzekere, speels beeldende én verdiepende verwoording van een intensief, persoonlijk (of misschien gezamenlijk) proces van emotionele verwerking, seizoensgebonden en tijdloos tegelijkertijd, zoals woord en beeld elkaar ook nauwgezet in het gedicht ontmoeten!

 

De hersenstormen gingen liggen
De tranendallen droogden op
Afgewaaide stukken ego werden geruimd
Een zonnig karaktertje brak door
Weer een herfst was doorleefd
Terwijl de angsthazen in winterslaap vielen
Vervolgde een flierefluitster haar levenslied

 

Marieke Vissers is autonoom kunstenaarsleerling, haar woorden en beelden komen niet alleen voort uit haar intens aanwezige groeiproces, ze gaan ook vaak over dit proces. Meer werk van Marieke vind je op schepschuur.blogspot.com.

Pagina's